Page 84 - Ant Sanat Dergisi - Sayı 11
P. 84
gibi büyük malları da erkekler idare ederler. yasdık (yastık) ve halı heybeleri vardır. Kıl hey-
Asıl göç hemen hemen genç kadınlar elinde belere tohum katarlar. Deve yününden yapılmış
kalır. Kafilenin ilk hareketinde birçok eksiklik- çuvallara un koyarlar. Deve yününden ehram
ler, yanlışlar olsa da “Göç yolda düzelir.” De- dedikleri örtüleri vardır. Özel yataklığı (yüklük)
velere sarılan ev eşyası tamamen çuvalların olmayanlar, bu ehramları, yığılı yataklarının
içindedir. Bu çuvallar “ala çuval” denilen kilim üzerine örterler. Deve yünü ve boyalı yünle ba-
gibi dokunmuştur. Bundan başka güzel kilim- sit dokunmuş, kilimleri çok renklidir. Buna “boz
ler de çuvalların üzerine sarılarak süslenir ve pala” derler. Çiftçiliğe ait saban, boyunduruk,
böylece yağmurdan korunur. ucu çivili övendire, saban demiri, süngü ile ırgat
Günde üç-dört saat yol giderek konak verilir. için orak, tırpan; harman için kağnı, döğen, çat-
Konak yerlerinde yüklerin, deve yüklerinin ma ipi, yaba, kürek, kalbur, holoz; odun kesme
arasına sığınılarak gece geçirilir, yağmur olur- için tahra, nacak; kenevirden yapılmış urgan ipi
sa çadır açılır. Böylece iki konak arasındaki sahip oldukları en önemli gereçlerdir.
yol, bin bir sıkıntı ve güçlükle geçilerek yay- Yörükler keçi kılından dokunan kara kıl ça-
laya göçülür ve kışın da aynı yollardan, aynı dırlarda otururlar. Karaçadırın içini döşeyen
düzende sahile dönülür. eşyalar, taşınması kolay, çok yer tutmayan,
yünden dokunmuş keçe, kilim, çuval, heybe,
Konar-Göçer Hayata Geçiş su tuluğu, deri yayık gibi her gün kullanılan
60’lara kadar sayıları on binleri bulan Antalya yüklerdir. Süt sağmak, yün ve kıldan halı-kilim
yöresindeki Yörüklerin çoğunluğu son yıllarda dokumak, çeşitli bitkilerden boya çıkarmak ve
sahil köylerine yakın yerlerde evler inşa ederek yün boyamak Yörük kadınlarının başlıca uğra-
yarı-konargöçer hayata geçmiştir. Bunların ev- şısıdır. Bu nedenle “Yörük sanatı katıksız hal-
leri genellikle karışık malzemeden yapılmış yer kın sanatıdır” diyebiliriz.
evleridir. Sergi olarak hasır, davar kılından do- Yörükler dil, kültür, gelenek ve sanatlarında
kuma çul ve yünden basılma keçelerdir. Yünden eski ve köklü Türk kültürünün öz kaynakları-
yapılmış “ala kilim” dedikleri döşeme eşyalarını nı sürdürürler. Bu nedenle Yörük kültürünün
göçerlerken süs olarak develerine sardıkları eş- araştırılması, Türk folkloru açısından büyük
yanın üstüne örterler. Ev eşyası olarak, yufka önem taşır. Ne var ki, son 60 yılda Yörükler
pişirmek için, senit, oklağı, döndüreç, sac, sa- hızlı bir değişim içine girmişlerdir. Her yıl bir-
cayağı; kahve takımı olarak, cezve, fincan, tep- kaç oba, konar-göçerliği bırakarak köylere ve
si soğudan, kahve değirmeni; çay takımı olarak kasabalara yerleşmişlerdir. Bir süre sonra Yö-
da, çaydanlık, bilor (çay bardağı) bulunur. Kilim rük yaşayışından ve sanatından bizlere hiçbir
tezgâhına “Mutaf Ağacı” derler. Kıldan yapılmış şey kalmayacaktır. Son yıllarda bu gelenek ve
çul ve çuval dokuma aletlerine hep birden “işlik görenekleri unutturmamak için Yörük şenlik-
ağacı” denir. Dastar ve bez gibi şeyleri dokuyan lerini düzenlendiğini görünce, “Yoksa Yörük-
gerece “tezgâh” adı verilir. Yemek pişirmek için lük nostalji mi oluyor?” diye sormaktan kendi-
haran’ı (tencere), dıyan’ı (küçük yağ tavası), ça- mi alamıyorum.
nak, çölmekleri (çömlek) vardır. Tuzu inceltmek
için yuvarlak ve kaybak taşa “tuz düveci”, tu- Gelecek Sayıda: Hayvan besiciliği üzerine ku-
zun üzerine koydukları yassı ve sırlak taşa “tuz rulan hayat.
taşı” derler. Namazlağı, özel olarak yapılmış kü-
çük bir kilimdir, üzerinde namaz kılarlar. Halı, antsanat
84 Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi
