Page 91 - Ant Sanat Dergisi - Sayı 11
P. 91
Türkiye’de sedir ormanlarının en yaygın oldu- anıtsal nitelikte olan sedir topluluğunu da kap-
ğu ormanları barındırıyor. Akseki, İbradı, Kaş, sayan alan 1994’te Tabiatı Koruma Alanı ilan
Elmalı, Finike ve Kumluca sınırlarındaki sedir edilmiştir.
ormanları Türkiye’nin yeşil mücevheri diyebi-
leceğimiz sedir ağaçlarına ev sahipliği yapıyor. Sedirler ve Madenciler
Elmalı ilçesi sınırlarındaki Çığlıkara Tabiatı Ko- Sedir ağaçları dalları ve yapraklarıyla ışığı, kök-
ruma Alanı da 158.890 dekarlık büyüklüğü ile leriyle serin toprakları seviyor. Denizlerden ya
görkemli sedir ormanlarını barındırıyor. Anıt da göllerden gelen nemli rüzgârlar sedirler için
sedir ağaçlarının da bulunduğu Çığlıkara, aynı vazgeçilmez bir yaşam kaynağı. Kireçtaşı arazi-
zamanda bir sedir araştırma ormanı. Kaş’ta Ku- lerin çatlaklı yapılarında kök sistemleri gelişen
ruova geçidi, Sinekçibeli ve Sütleğen mahallesi sedir ağaçları, bu tür jeolojik yapının belirgin
ile Sinneli-Akörü arasındaki sedir toplulukları olduğu Toroslarda bu nedenle sağlıklı orman-
türün bölgedeki önemli yayılış alanları arasında. lar oluşturabilmiş. Antalya’nın Elmalı ilçesin-
Orman Genel Müdürlüğü’nün (OGM) 2019 yılı de bulunan Avlan Gölü tarla açmak amacıyla
resmi istatistiklerine göre Türkiye’de 252 bin 1960’larda kurutulduğunda, gölün hemen doğu
590 hektarı normal, 235 bin 229 hektarı da ka- yamacındaki muhteşem sedir ormanlarındaki
palı boşluklu olmak üzere toplam 487 bin 819 ağaçların sağlığı da bozulmaya başlamış, kimi
hektarlık sedir ağacı varlığı bulunuyor. Bir baş- ağaçlar kuruyup solmuştu. Ancak sedir ağaçla-
ka deyişle Türkiye’deki sedir ormanlarının top- rının varlığını tehdit eden etkenler yalnızca göl-
lam büyüklüğü yaklaşık 500 bin hektara yakın. lerin kuruması değil. Son yıllarda sedir toplu-
Türkiye’nin toplam orman varlığının 22 milyon luklarının bulunduğu bölgelerde açılan mermer
hektar (22.740.297, OGM 2019 verileri) düze- ve taş ocakları ile vadilerde inşa edilen dere tipi
yinde olduğu göz önüne alındığında sedir or- Hidroelektrik Santraller (HES) de kirliliğe karşı
manlarının toplam orman varlığı içindeki payı hassas olan sedir ağaçları için önemli bir sorun.
46’da 1 düzeyinde. Türkiye ormanlarında bulu- Mermer rezervlerinin bulunduğu araziler, aynı
nan her 46 ağaçtan sadece 1’i sedir ağacı. zamanda sedir ve ardıç ağaçları için de yayılış
Akdeniz ve Güney Anadolu coğrafyasında yo- alanı. Bu nedenle Antalya, Isparta ve Konya sınır-
ğunlaşan sedir ağaçları Torosların 1000 met- larındaki sedir ormanları doğrudan ya da dolaylı
reyi aşan rakımlarından itibaren doğal olarak olarak mermer ve taş ocaklarının tehdidi altında.
yayılış gösteriyorlar ve yaklaşık 2 bin metreye Bunun en çarpıcı örnekleri Antalya’da Hisarçan-
kadar olan yükseltilerde uzun ömürleri ve tüm dır-Ekizce Yaylası (Konyaaltı), Alacadağ (Finike),
heybetleriyle bu dağları şenlendiriyorlar. Çığlıkara (Elmalı) ve İbradı dağlarında açılmasına
Isparta’da Eğirdir Gölünün kuzey batısında Ge- izin verilen mermer ocaklarıdır.
lincik Dağı ve çevresinde, Beyşehir Gölünün Prof. Dr. Doğan Kantarcı, sedir ağaçlarını tehdit
ise batısında Şarkikaraağaç ilçesi yakınlarında- eden sorunlara yönelik hazırladığı bir raporun-
ki Kızıldağ’da yer yer ormanlar oluşturan sedir da, son yıllarda Türkiye’nin sedir ormanlarında
toplulukları, buradan İç Anadolu’ya doğru tek ve potansiyel yayılış alanında açılan taş ocak-
tük başını uzatır. Isparta-Kızıldağ’daki mavi ları ile HES’lerin binlerce yıldan beri oluşmuş
sedir ormanları aynı zamanda bol oksijeniyle sedir ekosistemlerinin doğal dengesine büyük
ünlüdür ve sağaltıcı etkisiyle bilinir. Afyonkara- ölçüde zarar verdiğine dikkat çekerek şunla-
hisar’ın Emirdağ ilçesinde bulunan Dandinde- rı dile getiriyor: “Sedir ekosistemleri binlerce
re (Dandındere) bölgesinde bulunan ve kimisi yılda oluşmuşlardır. Günümüzde kısa süreli
Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi 91
