Page 134 - ANT SANAT 12
P. 134
Hayalet
Yeşim
TAŞKAYA
Yirminci yüzyıla kadar olan süreçte toplumun bakış açısı, sanatı yalnızca sanatçı ve sanat
ürününden ibaret olarak görülürken, 60’lı yıllarda ortaya çıkan enstalasyon sanatıyla
izleyicinin varlığı da artık sanat yapıtının anlamına dâhil olmuş, sanatçının ve izleyicinin
sanat yapıtındaki rolü yeniden biçimlenmeye başlamıştır.
E nstalasyon sanatının deneysel edilmiş bir geçmişin beyazlığını temsil ettiği
yanı, sanatçıların farklı disiplin
düşünülür.
kavramlarını irdelemesine neden
Whiteread’in çalışmasının ortaya çıkabilmesi
olduğu kadar, farklı disiplinle-
gerekmektedir. Binanın ölümü doğaldır ve ye-
ri bir araya getiren ve bu disip- için öncelikle önce var olan yapının yok olması
linlerden beslenen bir sanat anlayışı olarak niden doğuş sürecinin bir parçası kabul edilir.
kendini göstermiştir. Bu dönemlerde sanat ve Yapının duvarlarının ortadan kalkmasıyla ar-
mimarlık diyaloğu kadar ortaya konan eserin kasındaki yaşamlar görünür kılınır. Bir bakıma
izleyicisine gönderdiği mesajlar da daha fazla eve dair hikâyeler soğuk betonda teşhir olur-
önem kazanmaya başlamıştır. ken, içeride kalması gerekenler dışa vurur.
Mimarlığı ters yüz eden sanatçı Rachel White- Ghost, izleyiciyi oda hakkında bilgilendiren
read, alçı ve beton gibi malzemelerle sıradan herhangi bir fiziksel işaretleyiciye sahip değil-
nesnelerin kalıplarını çıkararak, boşlukların dir. Viktorya dönemi bir evden bir odanın fi-
doluluğa dönüştüğü negatif nesneler üret- ziksel alanı, Londra’daki bir dizi evden alınmış
mektedir. Whiteread’in anıtsallık ile karakte- olabilir, ancak odanın tarzı izleyiciye Lond-
rize edilen devasa çalışmaları genelde duy- ra’nın belirli bir bölgesini önerir. Mekânın be-
gusal, sembolik, kişisel, toplumsal ve politik lirsizliği, heykelin sadece belirli bir odayı değil,
yansımaların zincirleme tepkilerini aktarırken birçok potansiyel alanı ve anıyı temsil etmesi-
odaklandığı temalar genellikle bellek, evsizlik, ni sağlar. Bu temalar, Ghost’un kolektif bir anıt
tekinsiz, beden, yokluk ve yokluğun varlığı gibi olarak çalışmasına izin verir. Dışarıdan bakan-
kavramlar olmaktadır. lar evin içerisindeki belirsizliği anlayabilmek
1990 yılındaki Ghost (Hayalet) adlı çalış- için işaretler arayıp, yaşayanların kişisel iz-
masında Kuzey Londra’da bulunan Viktor- lerini keşfetmeye çalışır. Ancak blokların tek
yan döneme ait terkedilmiş bir evin odasını düzeyliği mekânın yaşanmışlıklarına müdahale
kullanmıştır. Ghost, sıvadan yapılmış bir otur- etmektedir. Bu nedenle Ghost, kişisel ve tarihi
ma odasının negatif alanının dökümüdür. Alçı bilgileri, algılanabilir unsurları ortaya çıkarma-
ile iç mekânın dökümü yapıldıktan sonra dö- makta, bu bağlam aynı zamanda kayıp ve ölüm
kümün çıkarılma aşamasında yapı parçalarına temasını da ima etmektedir. Homojen katılaş-
ayrılarak ortadan kaldırılır. Sonuçta iç mekâ- mış kütle, materyali ve şekli bakımından haya-
nın ölçeğini, görünümünü ve detaylarını ak- letler hakkında defalarca benzetmeler yapılan
taran, aynı zamanda heykel görünümünü an- mezar taşlarına ve türbelere olan benzerliği
dıran büyük, hayaletimsi, kirli beyaz bir form sebebiyle ölüm temasıyla da ilişkilerini bu ba-
ortaya çıkar. Malzemenin beyazlığının idealize kımdan besler. Ghost psikolojik olarak yüklü
134 Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi 135
