Page 139 - ANT SANAT 12
P. 139
CT), mobil beyin elektro-
ensefalografi (MoBi) ve
fonksiyonel yakın-kızılö-
tesi spektroskopisi (fNIRS)
nöroestetik araştırmaların-
da kullanılan başlıca yön-
temlerdir. Bu teknolojiler
sayesinde, bilim insanları,
bir zamanlar tamamen so-
yut kabul edilen insan dene-
yimi alanlarının temellerini
araştırmaya başlamışlardır.
Nöroestetik çalışmalar, beynin medyal orbital bir estetik deneyim değil, aynı zamanda biliş-
frontal korteks (mofk) bölgesinin (beynin ön sel ve duygusal gelişimi destekleyen bir araç
alt ve iç bölgesi) görsel, müzikal, matematik- olduğunu bilimsel olarak da göstermektedir.
sel ve ahlaki güzellik algısıyla ilişkili olduğunu Yaratıcı davranış ve duygusal düzenleme ara-
saptamışlardır. Yaratıcı süreçlerde, duygusal sındaki nörolojik ilişkinin net bir şekilde orta-
düzenleme için de önemli olan mofk yanında ya konması, ruh sağlığı tedavilerinin gelişimi-
amigdala adı verilen beyin bölgelerinin de ak- ne de katkı sağlamaktadır. Sanat terapisiyle
tifleştiği sıklıkla gösterilmiştir. Araştırmalar, kaygı, depresyon, Alzheimer ve otizm gibi zi-
amigdalanın özellikle korku veya zevkle ilgili hinsel bozuklukları olan bireylerde olumlu so-
duygusal tepkilere katıldığını ve yaratıcılıkta nuçlar elde edilmektedir. Sanat terapisi, yaşlı
gereken duygusal yoğunluk ve duyguların iç- bireylerde hafızayı ve mantığı güçlendirerek
selleştirilmesi için anahtar role sahip olduğu- demans tedavisinde de etkili olabilmektedir.
nu göstermiştir. Yaratıcı sanatların, yaratım Çizim, heykel yapma ve resim gibi faaliyetler,
sırasında her iki yapıyı da aynı anda devreye hafıza merkezi olan hipokampüsü uyarmakta,
soktuğu saptanmıştır. Doğaçlama sanat etkin- beyindeki bağlantıların sayısını artırıp kelime
liğinde mofk aktive olurken limbik sistem adı dağarcığını genişletmektedir.
verilen kompleks yapı devre dışı kalmaktadır. Nöroestetik araştırmalar henüz oldukça yeni-
Hem sanatsal yaratıcı etkinlikte bulunmak hem dir, veriler az sayıdadır, doğal ortamlar yerine
de sanat eserini izlemek, duygusal düzenleyici laboratuvar ortamında yapılmış olmaları gibi
süreçlerinde kullanılan benzer “yüksek” sinir bazı sınırlılıklar vardır. Buna karşın sanatın
yollarını etkin hale getirmektedir. çok yönlü etkilerinin, kişisel deneyimlere ve
Sanat eserlerini izlemenin beynin ödül merke- sanat türüne bağlı olarak değişiklik gösterse
zi olan dopamin salgısını artırdığı ve insanın de olumlu zihinsel etkileri olduğu genel kabul
estetik bir tatmin hissettiği bulunmuştur. Sa- görmektedir. Sanatın yalnızca bir estetik haz
nat, beynin yaratıcılıkla ilgili bölümlerini hare- kaynağı değil; beynimizi farklı yönleriyle akti-
kete geçirerek yenilikçi düşünme becerilerini ve etme, zihinsel kapasitemizi geliştirme sü-
geliştirmektedir. Ayrıca sanatın, sinir plastisi- recine katkıda bulunan bir araç olduğuna dair
tesini (kendisini yenileme yeteneği) artırarak bilimsel kanıtlar giderek artmaktadır.
öğrenme ve hafıza süreçlerini de desteklediği
öne sürülmüştür. Bu bulgular, sanatın sadece antsanat
138 Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi 139
