Page 72 - ANT SANAT 12

Söyleşi Köy Enstitüleri Sağlık Kolu’na

s Yunus Nadi Ödülü

Önceki sayılarımızda ele aldığımız, alanında bir ilk olan “Sağlık Ekseniyle Köy Enstitüleri” adlı
inceleme, 2024 Yunus Nadi Sosyal Bilimler Araştırma Ödülü’ne değer bulundu. Ödülü Sercan
Ünsal’ın iki ciltlik “Köy Enstitüleri Kırsal Kalkınma ve Sağlık Kolu” adlı eserle paylaşan
kitabın iki yazarı Prof. Dr. Hilmi Uysal ve Prof. Dr. Mualla Aksu, artık aramızda olmayan
sevgili Pakize Türkoğlu’nu da anarak, arkadaşımız Nadire Sönmez’in sorularını yanıtladı.

Nadire
SÖNMEZ

Kitabınız, Türkiye’nin kültür ve sanat yaşa- yük öğretmenimiz Pakize Türkoğlu’nun kita-
mında önemli bir yere sahip olan Yunus Nadi bı eline alamadan aramızdan ayrılmış olması
Ödülü’nü kazandı. Bizlere bu ödülden söz içimizi acıtıyor. Yine de iyi ki onu yitirmeden
eder misiniz? birlikte çalışma olanağı bulabilmişiz diye ken-
Mualla Aksu: Yunus Nadi, sizin de çok iyi bil- dimizi teselli ediyoruz.
diğiniz gibi bir Kuvvacı. Atatürk’ün isteğiyle
Ankara’da Kurtuluş Savaşı yıllarında adını da Kitaba konu olan Köy Enstitüleri Sağlık Ko-
büyük önderimizden aldığı Cumhuriyet Ga- lu’nun kuruluş amacı ve bu kolun köylerdeki
zetesi’ni kuruyor. Gazete, lise düzeyinde bir sağlık hizmetlerine katkıları hakkında bilgi
öğrenimin ardından bir köy öğretmeni olarak verebilir misiniz?
benim için de bir gazetenin ötesinde oldu hep. Hilmi Uysal: 1923’te Cumhuriyet ilan edildik-
Köylerde görev yaparken Gorki’nin “Benim ten sonra ülkeye Osmanlı İmparatorluğu’ndan
Üniversitelerim” kitabını okumuştum. Benim sadece ekonomik, sosyal yıkım değil sağlık
üniversitem de köy koşullarında ulaşılması bile alanında da korkunç bir miras kalmıştı. 13 mil-
çok güç olan gazetemdi ve 50 yıllık okuru ola- yon nüfusun önemli bir bölümü, hele köylerin
rak hâlâ Cumhuriyet’in yazılarından öğreniyor, neredeyse tümü hiç sağlık hizmeti almıyordu.
çalışmalarımda yararlanıyorum. Bu nedenlerle Cumhuriyet’in sağlıklı insan gücü neredeyse
Yunus Nadi Sosyal Bilimler Araştırması Ödü- sıfırdı. Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı bir
lü’nün Köy Enstitüleri konusunda yayımlanan odada, Bakan dâhil 3 kişiden oluşuyordu. Sıt-
iki kitap arasında paylaştırılmasından çok bü- ma, Tifo, Tifüs, Frengi, Tüberküloz, Trahom,
yük bir onur duydum. Bizim çalışmamızın, ke- ishaller ile salgın düzeyinde sağlık sorunu ile
sintiye uğramadan 79. yıla ulaşabilen bir ödüle başa çıkılmanın çareleri arandı. Cumhuriyetin
layık görülmesinden de elbette çok mutlu ol- kurucuları bütün olanak ve güçlerini kulla-
duk; ama içimiz buruk ne yazık ki. Büyük bir narak uğraştılar ancak 1940’lara gelindiğinde
coşkuyla çalışmaya birlikte başladığımız bü- halen nüfusun % 80 inin yaşadığı köylerdeki

72 Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi 73