Page 46 - ANT SANAT 13
P. 46
Amaziğ ve Arapça seslere karıştığı Vahran/ taki şiirleri, doğrudan İtalyancadan yapılan
Oran Denizi. Arapça çevirisinden okudum, İngilizce çevi-
Sonra Tanca’ya gittim. Faslı bir arkadaşım beni riyle de karşılaştırdım (Montale, 2010, 1998).
Akdeniz kıyısının son noktasına kadar götür- Montale’nin şiirine ilk dikkatimi çeken Subhî
dü. “Suya gir, bakalım ne hissedeceksin?” Ben Hadîdî’nin bir sunumu oldu (2022). İtalyan şa-
de onun dediğini yaptım. Su sıcak ve soğuktu. irin bu şiirleri, bir yandan şairin genel olarak
Arkadaşım “Burası Akdeniz’in, Atlas Okyanu- doğayla, özel olarak da denizle kurduğu ilişki-
su ile birleştiği yerdir,” dedi. nin erken bileşenlerini, diğer yandan da daha
Böylece İskenderiye, Beyrut, Tunus, Ceza- derin bir arka planda –belki de o dönemde
yir’de yüzdüm ve Akdeniz’in Tanca yakınla- İtalya’da yükselen faşist hareketlere karşı bir
rında Atlas Okyanusu ile buluştuğu son nok- tiksintiyle– kıyı havasına, Ligurya bölgesinde
taya ulaştım. Hayatım boyunca tek bir denize geçirdiği çocukluk anılarına ve pastoral şiirin
girmeme izin verilmedi: Filistin Denizi. Akka, ruhuna duyduğu eğilimi ortaya çıkarıyor.
Hayfa, Yafa, Aşkelon ve Gazze’de Akdeniz’e Mahmud Derviş’ten seçtiğim şiirlerden “Ak-
ulaşmam hep engellendi.” deniz Sahilinden Çıkış” 1973’te yayımlanmış.
İzzeddin Menâsire’nin kalemiyle şekillenen Şair, o sırada Filistin dışındadır. Önce Kahi-
Akdeniz’in poetiği, yalnızca coğrafi bir ala- re’de, sonra Beyrut’ta bir “direniş şairi” olarak
nı değil Filistin halkının yaşadığı derin acıları, şiirini geliştirmeye devam ederken Arap şiirin-
sürgünleri ve kayıpları da yansıtmaktadır. Ak- de gelişmekte olan modernist hareketlere ka-
deniz, yazar için hem fiziksel bir mekân hem yıtsız kalmamaktadır.
de içsel bir yolculuğun sembolü. Yüzdüğü her Mahmud Derviş’in “Ölü Denizde Bir Kenan
deniz, anıların ve geçmişin izlerini taşıyor. Her Taşı” başlıklı şiiriyse 1991 yılına ve şairin Filis-
kıyı, kaybolan bir kimliği ve geri dönülmeyen bir tin Kurtuluş Örgütü Yürütme Komitesi’nden
geleceği simgeliyor. Ancak tüm bu zorluklara istifa ederek muhalefetini ilan ettiği Oslo An-
rağmen, Akdeniz aynı zamanda umut, arayış ve laşmaları ile sonuçlanan Filistin-İsrail müza-
direniş alanı. Akdeniz’in sularına dalmak, aynı kerelerinin yapıldığı süreçte yazılmıştır. Şiir,
zamanda Filistin’in kaybolan kimliğine, sürgün estetik anlamda Derviş’in şiir projesinde yeni
edilen halkına ve özgürlük mücadelesine bir bir aşamaya işaret ettiği gibi lirik şiir ile epik
adanmışlık ve tanıklık anlamına geliyor. temanın etkileşimli bir şekilde harmanlan-
Akdeniz, şairin hayatında sürekli bir varlık olsa masını arayan modernist şair olma yolundaki
da Filistin sahillerine ayak basamamak, onun yeni arayışlarını da gösterir.
bu büyük denizle olan ilişkisini her zaman ek- Kendisini Arapça yazan Akdeniz şairi olarak
sik bırakır. Metin, Akdeniz’in yalnızca bir deniz tanımlayan Suriyeli Nuri el-Cerrah’ın “Akde-
değil, tarihsel ve kültürel bağlamı itibariyle bir niz’in Doğusundan Çıkış” adlı şiiri ise 2018’de
halkın hikâyesini, kimliğini ve umudunu taşı- yayımlandı. Nuri el-Cerrah’ın şiiri Akdeniz’i,
yan bir metafor olarak nasıl işlediğini de vur- bir coğrafi mekân olmanın ötesine taşıyarak
guluyor. insanlık tarihinin, medeniyetlerin ve bireysel
varoluşun metaforu olarak işler. Şairin Akde-
*** niz’le kurduğu ilişki hem somut hem de soyut
Eugeni Montale’nin “Akdeniz” şiiri, 1925’te ya- düzlemlerde, sürgün deneyimleri, tarihsel acı-
yımlanan “Mürekkepbalığının Kemikleri” (Ossi lar ve kültürel mirasla harmanlanıyor.
di Seppia) adlı ilk şiir kitabında yer alır. Kitap- Bunlar, üç şairden ele alınan dört şiirin arka
46 Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi 47
