Page 64 - ANT SANAT 13
P. 64
Bir başka Akdenizlilik özelliği; toprakların par- nu kabul etmemiz gerekmektedir. Göçmenler,
çalanması, işlenmesi ve çeşitli ürünlerin üre- sığınmacılar, cesetleri kıyıya vuran çocuklar,
tilmesidir. Akdeniz’de şarap ve zeytinyağının kadınlar, “Arap Baharı” adı verilen iç savaşlar,
üretimi ve tüketimi buna örnek olarak verile- vekâlet savaşları, İsrail’in Filistin’e, Suriye’ye,
bilmektedir. Akdeniz’de küçükbaş hayvancılık Lübnan’a saldırıları, Ortadoğu haritasının ye-
yapılmakta, “konargöçerlik” hareketler yaygın niden çizilmesi yönünde çatışmalar-savaşlar,
bir şekilde görülmektedir. Tüm bunlar, Akdeniz özellikle İtalya’da ve İspanya’da yoksul güney,
bütünlüğü içinde ele alınır hale gelmektedir. zengin kuzey tartışmaları… Tüm bunlar, dünya
Akdenizlilikle ilgi diğer bir özellik ise değerler uygarlık yarışında Akdeniz’in geride kalması-
hakkındadır. Akdenizlilerde çok derine işlemiş nın göstergeleri olabilir mi? Olabilir elbette.
bir şeref-namus, utanma duyguları ve değer- Burada soru şudur: Dünya sanayi toplumun-
leri bulunmakta, bu da özel toplumsal ilişki bi- dan küresel bilgi toplumuna geçerken, Akde-
çimleri yaratmaktadır. niz nerede ve nasıl yerini alacaktır?
Akdeniz’in 10 bin yıllık tarihi olduğu düşü- İşte tam da burada panel başlığımız olan,
nülürse, Akdeniz için iddia edilen “bütünlük “Akdeniz, Akdenizlilik ve Edebiyat” başlığına
ve farklılığı” 3 bin yılla sınırlandıran aka- yaklaşabiliriz diye düşünüyorum. Bizim pa-
demisyenler de var. Bu akademisyenler, bu nel başlığımıza salt bir nostalji arayışı olarak
sürenin alt ve üst sınırını deniz ulaşımı / ta- yaklaşılmamalı elbette, belki bir nostalji ara-
şıma teknolojisindeki ve ticaretin örgütlen- yışının yanında 21. Yüzyıl Akdeniz’ini savaş-
me biçimdeki değişmelerle belirlemişlerdir. lar, çatışmalar denizi ve havzası olarak değil,
Onlara göre, “bütünlüğü ve farklılığı” olan bir barış, bir üretim, bir sanat, bir edebiyat
bir Akdeniz’in oluşabilmesi için Akdeniz’de coğrafyası olarak görmek arzusu ve tahay-
gemilerin etkin bir şekilde kullanılmaya baş- yülü olarak değerlendirilmeli. En azından biz
laması gerekmektedir. Bu arada hemen be- yazarlar, sanatçılar ve bilim adamları için.
lirtelim; gemilerin Akdeniz uygarlığının geli- Çünkü biz edebiyatçılar, yazarlar ve şairler
şiminde daha etkin bir biçimde kullanılması suları tersine akıtmak isteriz, imkânsızı iste-
MÖ 1500 ile MÖ 1200 arasında Fenikelilerce riz. İmkânsızı istemeye devam edeceğiz et-
gerçekleştirilmiştir. Antik Çağ’da yaşamış mesine de, “Akdeniz, dünya uygarlığının ge-
Sami dillerine mensup bir Akdenizli kavim lişmesinde merkezi bir rol oynayabilecek mi,
olan ve Doğu Akdeniz’den Atlas Okyanu- Akdeniz’de barış, mutluluk ve görkemli sa-
su’na kadar yerleşimler kurmuş olan Fenike- nat günümüzde ve yakın gelecekte ne kadar
liler üzerinde durmak gerekmektedir. Antik mümkün olacaktır?” sorusunu da sormaya
Çağ’ın şairi Homeros, Troyalı Paris’in He- devam edeceğiz.
len’e kendisiyle birlikte kaçması için Fenike “Yerel, Bölgesel ve Evrensel Bir Tema Olarak
kumaşı hediye ettiğinin altını çizmiştir. Feni- Akdeniz ve Akdenizlilik” başlığı altında yap-
kelilerin en bilinen buluşu alfabedir ki, tüm makta olduğum konuşmamın bu son bölü-
modern alfabelerin temelini oluşturmaktadır münde, büyük ölçüde İlhan Tekeli’nin, Akde-
Akdeniz ve Akdenizliliğin uzun tarihi boyunca, niz Akademisi Dergisi’nde yer alan “Akdeniz,
dünya uygarlığının gelişmesinde merkezi bir rol Akdenizlilik ve Mobilite” başlığını taşıyan ya-
oynadığı açık bir biçimde ortadadır. Günümüz zısından yararlandığımı belirtmeliyim.
Akdeniz’i tarih içinde dünya uygarlık yarışında Edebiyatımızda Akdeniz
en geride kaldığı noktalardan birinde olduğu- “Edebiyatımızda Akdeniz” dediğimiz zaman,
64 Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi 65
