Page 66 - ANT SANAT 13
P. 66
karakterini kitabıyla ölümsüzleştirir Kazanca- nus, yani Afrikalı Leo’nun öz yaşam öyküsünü
kis, “özgürlüğün simgesidir Aleksi Zorba,” der. anlatır roman.
Yaşar Kemal’in, çağdaş dünya edebiyatının en 1489’da Granada’da Müslüman bir ailede do-
etkileyici karakterlerinden biri olan İnce Me- ğan Hassan el-Wazzan (Afrikalı Leo), 1488’den
med’i; bir “mecbur insan”dır yazarına göre. 1527’ye kadar geçen her yılını oğluna, kendi
Çukurovalı ya da Akdenizli kanı İnce Memed’i yaşadıklarını, anne ve babasından dinledikle-
isyan etmeye zorlar. Abdi Ağa’yı vurur. Yaşar rini tarihî gelişmelerle birlikte bir anı defterine
Kemal, üzerinde yaşadığı toprakların binlerce aktarmaktadır. Kitap, Hasan’ın hayatında çok
yıllık geleneğinden aldığı mirasla yazar “İnce önemli değişikliklerin yaşandığı dört şehrin
Memed”i. Binlerce yılın söylencelerinin etki- isimleriyle dört bölümden oluşmaktadır: Gra-
si vardır romanında. Şöyle anlatır Yaşar Ke- nada, Fas, Kahire ve Roma.
mal İnce Memed karakterini: “Dünya öküzün Afrikalı Leo’nun ilk sayfasındaki sözler, tüm
boynuzlarının üstünde durmuyor, mecbur in- kitabı özetlemektedir: “Benim Arapça, Türk-
sanların sırtında duruyordu. Bu dünyayı yara- çe, Kastilya dili, Berberi dili, İbranice, Latince,
tanlar, dünyayı dünya yapanlar mecbur insan- sokak İtalyanca’sı konuştuğumu duyacaksınız;
lardı. Ölmüşler, öldürmüşlerdi”. çünkü bütün diller ve dualar benim dillerim ve
Panait İstrait’inin Akdeniz’i, Halikarnas Ba- dualarım. Fakat ben hiçbirine ait değilim. Ben
lıkçısı Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın Altıncı Kıta yalnızca Tanrı’ya ve dünyaya aidim; ve yakın-
Akdeniz’i (Halikarnas Balıkçısı’nın yazdıkların- da bir gün yine onlara döneceğim”
da bütün Akdeniz coğrafyasına ilişkin bir ta- Seyahat ve savaşlarla devam eden roman, şu
rih, antroplojik, sosyolojik bakış vardır aynı öğütle sona ermektedir: “Sen Roma’da ‘Afri-
zamanda. Yazıları, Akdeniz ve Ege Kültür ta- kalı’nın oğlu’ydun; Afrika’da ‘Rûmî’nin oğlu’
rihine giriş niteliğinde görülebilir), Lawrence olacaksın. Nereye gidersen git, birileri sana
Durrell’in Mekân Ruhu: Akdeniz Yazıları, Al- derinin rengini ve dualarını soracak. Onların
bert Camus’nün Yaz’ı, Amin Maalouf (ki, Ak- itkilerini hoşnut etmekten uzak dur! Oğlum,
deniz kültür havzasını iyi tanıyan bir yazar. çoğunluk önünde boyun eğmekten kaçın! İs-
Akdeniz vazgeçilmez bir mekândır onun için) ter Müslüman, ister Hıristiyan, ister Yahu-
Yüzüncü Ad - Baltasssare’in Yolculuğu kita- di olsunlar, seni olduğun gibi kabul etmeliler,
bında, antika tüccarı Baldassare Embriaco’un ya da seni yitirmeyi göze almalılar. İnsanların
gizemli yolculuğuna ortak ediyor. Levant kıyı- görüşünü dar bulduğun zaman kendi kendine
larından başlayan roman, okuru dönemin ta- Tanrı’nın ülkesinin çok geniş olduğunu söyle!
rihsel karakterleriyle birlikte 17. Yüzyılın son- O’nun elleri çok geniştir. Uzaklara gitmek, de-
larında Beyrut, İzmir, Sakız, İstanbul, Cenova nizler, sınırlar, ülkeler, inançlar aşmak fırsatı
gibi efsanevi kentleri ve limanlarıyla Cebelita- çıktığı zaman hiç duraksama!”
rık ötesine Londra ve Amsterdam gibi önemli Maalouf, bütün eserlerinde bireyler arasında
merkezleriyle de buluşturuyor. bir kaynaşmadan söz etmektedir. Türkle Ara-
Maalouf’un, Granada’da başlayan ve Roma bın, ya da bir başka ırkın özdeşliğini vurgula-
sokaklarına kadar varan romanı Afrikalı Leo, maktadır. Tarihteki bütün savaşlara rağmen,
Akdenizli bir romandır. Bir berberin sünnet birlikteliklere vurgu yapmakta, aynı kaderi pay-
ettiği, bir papanın vaftiz ettiği Hasan ibn Mu- laşan insanın ortak kaderinden bahsetmektedir.
hammed el-Vezzan ez-Zeyyati Alias, namıdi- Yüzyıllar boyu birçok uygarlığa ve dine ev
ğer Giovanni Leone de Medici’nin, Leo Africa- sahipliği yapan Anadolu, bu özelliği nedeniy-
66 Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi 67
