Page 8 - ANT SANAT 13

Peki Ama Neden!

Tolstoy’un “Savaş ve Barış” adlı kitabı, yazarın önsözde açıkça ifade ettiği gibi, kendisinden
önce yazılan romanlardan farklıdır; hatta o, “Bir roman değil, manzume de değil,
vakayiname hiç değildir. ‘Savaş ve Barış’ ın biçimi yazarın ifade etmek istediği ve elinden
geldiğince ifade ettiği şeydir”.

Ferruh
TUNÇ

nsözün de destekleyeceği gibi, gösterilmiştir. Fakat, hiç kimse çıkıp da sa-
Ö Tolstoy bu kitabı o çağın veri- vaşların neden çıktığının bilinemeyeceğini

li biçemlerine göre edebi ya da
ileri sürememiştir. Savaşların nedenini bil-
kuramsal bir metin yazmayı ön-
mediğimize, bilemeyeceğimize ilişkin, cid-
celeyerek değil, özel olarak Na- diye alınacak bir savın varlığına tarih bo-
polyon’un Rusya seferi ve genel yunca rastlamıyoruz.
olarak da savaş ve/veya tarih hakkındaki ege- O halde, neden hâlâ savaş var?
men yanlış bilici sorgulamak, kendi cevaplarını
verebilmek arayışı ile yazmış görünür. *
1800 sayfalık bu dev kitap boyunca biri edebi, Sanatın-edebiyatın bu temel soruya aradığı
öteki de edebi olmayan iki metin akar. cevap, olgunun varlığını kabul ederek onun
Bunlardan birinde yazar, sorguladığı konular- nedensellik ve yasallıklarını ortaya dökmekle
daki egemen anlayışların eleştirisi ile bunların yetinen cevaplar değildir. Onun aradığı cevap,
doğrusunu bulma arayışını tarih, teoloji, felse- tanrıların takdiri ya da kaderin kaçınılmazlığı
fe, pozitif bilimler, ahlak vb. fakat her durumda türünden, insanı savaş karşısında ehlîleştiren
edebi sayılmayacak (kuramsal) bir dille arar- teslimiyetler de değildir.
ken, ötekinde bu kuramsal savlarını edebi-es- Sanat ve edebiyat, bu nedensellikler ve yasal-
tetik bir metinle örnekler, destekler ve hatta lıklar bilindiği halde insanın insanla savaşının
bir bakıma kanıtlar. neden hâlâ ortadan kalkmadığı/kaldırılamadığı
Bu ikili nitelik, aynı sorunsala ilişkin edebi-es- ile ilgilenir.
tetik bilişle kuramsal bilişin cevaplarını karşı- Nitekim, Savaş ve Barış’ı dünyanın önde gelen
laştırarak, edebi-estetik bilişin ayırt ediciliğini klasikleri arasına sokan şey de savaşın nedeni,
daha iyi kavramamıza olanak vermesi açısın- tarihin ne olduğu gibi temel sorulara verilen
dan da Savaş ve Barış’ı emsalsiz kılıyor. kuramsal kesin ve belirgin cevapları, bildiği-
miz her şeye rağmen savaşların neden hala
* ortadan kalkmadığı sorusunu kesintisiz bir
İhsanların neden savaştığı sorusuna tarih şekilde okura duyumsatarak önemsizleştiren,
boyunca farklı cevaplar verilmiştir. Tanrı- edebi-estetik kavrayışın diliyle yazılmış olan
ların gazabı, insanlığın kaderi ya da sosyal kısmıdır.
bilimsel yasallıklar savaşların nedeni olarak Bunun, kitabın yazımı öncesinde böylesine be-

8 Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi Muratpaşa Belediyesi Kültür ve Sanat Dergisi 9